Ο φιλελεύθερος σοσιαλισμός και η σύγχρονη προοδευτική παράταξη

Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ανακτήσει τη στρατηγική πολιτική ηγεμονία μόνον μέσω της συγκρότησης μιας μεγάλης συμμαχίας που αντιπαρατιθέμενη στον νεοσυντηρητισμό θα δώσει ρεαλιστικές απαντήσεις στα προβλήματα της Νέας Εποχής. Η συμμαχία αυτή αρθρώνεται σε τρία αλληλένδετα επίπεδα

 

«Η» 14/4

 

Γραφει ο Καριπίδης Γιώργιος
karipidis@the.forthnet.gr

 

Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ανακτήσει τη στρατηγική πολιτική ηγεμονία μόνον μέσω της συγκρότησης μιας μεγάλης συμμαχίας που αντιπαρατιθέμενη στον νεοσυντηρητισμό θα δώσει ρεαλιστικές απαντήσεις στα προβλήματα της Νέας Εποχής. Η συμμαχία αυτή αρθρώνεται σε τρία αλληλένδετα επίπεδα.

Στο κοινωνικό επίπεδο θα είναι η συμμαχία μεταξύ των δυναμικών μεσαίων στρωμάτων που συνδέονται με το νέο παραγωγικό πρότυπο, και των ασθενέστερων στρωμάτων που χωρίς πολιτικές αλληλεγγύης τείνουν να περιθωριοποιηθούν.

Στο πολιτικό επίπεδο θα είναι η παράταξη της Κεντροαριστεράς, δηλαδή μια συμμαχία που εκτείνεται από τη Μεταρρυθμιστική Αριστερά ως τους Φιλελεύθερους του Κέντρου.

Στο επίπεδο της ιδεολογίας και του προγράμματος εκφράζεται με τη σύγκλιση των δύο μεγάλων ρευμάτων της νεωτερικής εποχής: το σοσιαλισμό και το φιλελευθερισμό. Τα κύρια εμπόδια για αυτές τις απαιτούμενες συγκλίσεις είναι οι παρωπίδες του δογματισμού και η υποκρισία του συνήθους λαϊκισμού.

Ο σοσιαλισμός και ο φιλελευθερισμός είναι τέκνα του Διαφωτισμού και η τεράστια προσφορά τους στη διαμόρφωση της σύγχρονης κοινωνίας πραγματοποιήθηκε μέσα από αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις, αλλά και μέσα από μια ανεπαίσθητη αλλά υπαρκτή διαδικασία όσμωσης και συγκλίσεων, που τελικά αποδείχθηκε καθοριστικότερη. Σήμερα τα δύο αυτά ρεύματα -εν μέσω της κρίσης τους- βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους.

Ο φιλελευθερισμός στηρίχθηκε στη βεβαιότητα ότι η ελευθερία παράγει δικαιοσύνη. Όμως δεν μπόρεσε ποτέ να δημιουργήσει προϋποθέσεις πραγμάτωσης της ελευθερίας. Η ελευθερία μοιάζει «με το χώρο που είναι απαραίτητος για να περπατήσουμε. Αλλά ο χώρος δεν μετέφερε ποτέ κανέναν». Το οικονομικό laissez-faire φαλκιδεύει τις ελευθερίες, δημιουργεί τεράστιες ανισότητες, αδυνατεί να ρυθμίσει την αστάθεια του συστήματος. Απέναντι στην υπερφιλελεύθερη αντίληψη που εξιδανικεύει τον καπιταλισμό αλλά υπόσχεται ανάπτυξη με ανθρώπινο κόστος, ήδη διαμορφώνεται μια φιλελεύθερη εκδοχή που αποδέχεται τη θέσπιση κανόνων για την ελευθερία. Στην οικονομία αποδέχεται τη θέσπιση ρυθμίσεων από δυνάμεις εκτός της αγοράς. Πρόκειται για ένα φιλελευθερισμό με κοινωνικούς κανόνες, για ένα κοινωνικοποιημένο φιλελευθερισμό. Απορρίπτοντας τον νεοφιλελευθερισμό βρίσκεται ήδη κοντά στο ρεφορμιστικό σοσιαλισμό.

Ο σοσιαλισμός ακολούθησε αντίστροφη πορεία. Στηρίχθηκε στη βεβαιότητα ότι η δικαιοσύνη παράγει ελευθερία. Όμως δεν μπόρεσε να περάσει από τη δημιουργία των προϋποθέσεων της ελευθερίας, στην ίδια την πραγμάτωση της ελευθερίας ως εξατομικευμένη χειραφέτηση. Τα δόγματα της κεντρικά διευθυνόμενης παραγωγής (που οδηγούσε στην πλήρη κυριαρχία του κράτους επί της κοινωνίας) και του μεσσιανικού ρόλου της εργατικής τάξης, κατέρρευσαν. Η περίοδος των «παχιών αγελάδων» της σοσιαλδημοκρατίας, με τις κεϊνσιανικές ρυθμίσεις του φορντικού καπιταλισμού, ανακόπηκε από την παγκοσμιοποίηση, την πληροφορική επανάσταση και την πολυποίκιλη, ευμετάβλητη σύγχρονη αγορά. Σήμερα ο σοσιαλισμός, απορρίπτοντας την κρατικίστικη – συγκεντρωτική εκδοχή του, προσπαθεί να θέσει κοινωνικά όρια στον ανταγωνισμό της αγοράς, διατηρουμένων των παραγωγικών πλεονεκτημάτων της. Επιχειρεί να κατοχυρώσει την κοινωνική αλληλεγγύη ως παράγοντα της παραγωγικής διαδικασίας. Στοχεύει στη χειραφέτηση του ατόμου μέσω της χειραφέτησης της κοινωνίας. Πρόκειται για ένα φιλελεύθερο σοσιαλισμό που κινείται προς συνάντηση του κοινωνικοποιημένου φιλελευθερισμού.

Η συνειδητή πολιτική στόχευση της σύγκλισης των δύο ρευμάτων, μέσω της παράλληλης αναθεώρησής τους και της απόρριψης των δογματικών κλάδων τους, αποτελεί την προοδευτική πολιτική πρόταση του Σήμερα.

Advertisements
This entry was posted in Ο Τρίτος Δρόμος. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s